DÂN SỰ:6 BƯỚC CẦN LÀM ĐỂ NGUYÊN ĐƠN THU THẬP CHỨNG CỨ

DÂN SỰ:6 BƯỚC CẦN LÀM ĐỂ NGUYÊN ĐƠN THU THẬP CHỨNG CỨ
  • Bài viết của Luật sư Lê Vinh, Trưởng Văn phòng Luật sư Chương Dương, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội -
  • Chứng cứ ban đầu nên được nộp cùng đơn kiện
    Chứng cứ ban đầu nên được nộp cùng đơn kiện
          Trước khi đáo tụng đình, một người nên suy nghĩ có nên kiện không. Nếu nên thì cần làm gì. Khi xác định là nên kiện, nguyên đơn lại tiếp tục xác định là cần có chứng cứ gì để ủng hộ các yêu cầu của mình.
          Điều 93 Bộ luật Tố tụng Dân sự quy định: Chứng cứ là những gì có thật, được đương sự giao nộp cho Tòa án hoặc Tòa án thu thập được theo trình tự, thủ tục quy định, được Tòa án sử dụng để xác định yêu cầu hay sự phản đối của đương sự là có căn cứ.
          Điều 91 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 qui định: Đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ và hợp pháp. Nếu đương sự là người lao động mà không thể cung cấp, giao nộp được cho Tòa án tài liệu, chứng cứ vì lý do tài liệu, chứng cứ đó đang do người sử dụng lao động quản lý, lưu trữ thì người sử dụng lao động có trách nhiệm cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ đó. Cũng tại điều 91 có quy định: Đương sự phản đối yêu cầu của người khác đối với mình thì phải thể hiện bằng văn bản và phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho sự phản đối đó. Nếu đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ mà không đưa được ra chứng cứ hoặc không đưa ra đầy đủ thì Tòa án giải quyết vụ án dân sự theo những chứng cứ thu thập được.
          Điều 94 quy định chứng cứ có thể là:1/Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử; 2/Vật chứng; 3/Lời khai của đương sự; 4/Lời khai của người làm chứng; 5/Kết luận giám định; 6/Biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ; 7/Kết quả định giá tài sản, thẩm định tài sản; 8/Văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập; 9/Văn bản công chứng, chứng thực; 10/Các nguồn khác mà pháp luật có quy định.
          Thực tế, khi nguyên đơn nộp đơn kiện tại tòa, tòa không thụ lý ngay vụ việc. Tòa có thể ra một văn bản yêu cầu nguyên đơn nộp một số chứng cứ. Đó có thể là xác nhận địa chỉ bị đơn, địa chỉ người có quyền lợi – nghĩa vụ liên quan, bản sao giấy tờ nhà đất, bản sao sổ địa chính, xác nhận huyết thống, giấy chứng tử… Đây chắc chắn là áp lực với nguyên đơn vì khi nhận được văn bản này, họ không biết thu thập những chứng cứ đó ở đâu.
          Việc nguyên đơn không biết thu thập chứng cứ ở đâu tạo điều kiện cho luật sư phát huy vai trò của mình. Luật sư hiểu phải thu thập những chứng cứ gì, đến đâu và làm gì để có nó. Trường hợp không thể tự thu thập những chứng cứ đó, luật sư sẽ làm một văn bản trình bày quá trình tự đi thu thập chứng cứ, lý do tại sao những chứng cứ không được thu thập, đề nghị tòa án trợ giúp thu thập chứng cứ. Còn nếu thu thập được chứng cứ, luật sư biết cách giải thích cách thu thập, sự liên quan của chứng cứ đến các yêu cầu của nguyên đơn…
          Một số hướng dẫn, đề xuất để nguyên đơn có thể hoàn thành việc tìm kiếm các chứng cứ:
1/Xác định chính xác cái mình muốn, từ đó có yêu cầu phù hợp viết vào đơn khởi kiện. Các chứng cứ thu thập sẽ phải ủng hộ yêu cầu này.
2/Nguyên đơn cần một kế hoạch cụ thể cho cả quá trình kiện cáo, xét xử, thi hành án. Kế hoạch thu thập chứng cứ chỉ là một phần của kế hoạch này. Nguyên đơn nên có một luật sư để xây dựng, giám sát thực hiện kế hoạch này.
3/Kiểu gì thì bạn cũng cần có một số chứng cứ nộp kèm với đơn khởi kiện. Tòa sẽ không thụ lý ngay đơn kiện của bạn mà sẽ bắt bẻ nhiều thứ. Nguyên đơn nên yêu cầu tòa có văn bản nói rõ cần cung cấp chứng cứ gì.
4/Bạn cầm văn bản của tòa án đến nơi có chứng cứ để yêu cầu họ cung cấp cho bạn chứng cứ cần thiết. Bạn nên đưa ra yêu cầu cung cấp chứng cứ bằng miệng, bằng văn bản. Nếu bạn có luật sư thì luật sư của bạn sẽ có văn bản gửi nơi giữ chứng cứ. Điều này tốt cho bước tiếp theo.
5/Nếu nơi giữ chứng cứ cung cấp cho bạn chứng cứ cần thiết việc của bạn là tập hợp chứng cứ, làm một đơn lý giải tại sao có chứng cứ đó, có giải thích rõ sự liên quan chứng cứ đó và yêu cầu trong đơn khởi kiện. Đơn nộp kèm chứng cứ gửi tòa.
6/Nếu nơi giữ chứng cứ không cung cấp cho bạn chứng cứ cần thiết, bạn nên nộp văn bản yêu cầu cung cấp chứng cứ mà đã gửi cho nơi này, kèm theo một đơn trình bày quá trình xin chứng cứ và kết quả để gửi tòa, đồng thời yêu cầu tòa trợ giúp trong việc cung cấp chứng cứ.